Archieven: Tentoonstellingen

De tentoonstelling Grenzeloos en vrij. Van Appel tot Basquiat vormt het hoogtepunt van het jubileumjaar waarin we de 75^e verjaardag van de internationale Cobra-beweging (1948 – 1951) vieren! Een must-see voor iedereen die geïnteresseerd is in moderne kunst en een unieke kans om deze revolutionaire en inspirerende werken van dichtbij te bekijken.

Bereid je bezoek voor met de Cobra 75 podcastserie. Luister hier!

Ontdek verrassende combinaties in deze tentoonstelling met 120 kunstwerken van onder meer Klee, Picasso, Appel, Van Gogh, Constant, Miró, Ferlov, Beckmann, Alechinsky, Pollock, De Kooning, Basquiat, Corneille, Van der Gaag, Brown, Schwitters en Munch. En vele andere bekende en minder bekende kunstenaars.

Grenzeloos en vrij toont de Cobra-kunst in relatie tot voorlopers, tijdgenoten en hedendaagse kunstenaars. Bijzondere, indrukwekkende en soms verfijnde werken laten zien hoe de creatieve energie en vrijheid van de Cobra-beweging nog steeds een inspiratiebron zijn voor kunstenaars van vandaag. Door de kunstwerken naast of dichtbij elkaar te plaatsen ontstaan nieuwe dwarsverbanden en perspectieven.

Cobra-kunstenaars zoals Appel, Constant, Alechinsky, Corneille, Jorn, Götz, Van der Gaag, worden samen getoond met voorlopers zoals Van Gogh, Picasso, Beckmann, Schwitters, Klee, Miró, Munch. Daarnaast zijn werken te zien van tijdgenoten zoals Pollock, Katzuo Shiraga, Dubuffet en Willem de Kooning en opvolgers zoals Baselitz, A.R. Penck, Martha Jungwirth, Jean-Michel Basquiat, Tal R, Cecily Brown en Eva Räder.

Vrouwen
Speciale aandacht is er in de tentoonstelling voor het werk van een groep vrouwelijke kunstenaars zoals Lotti van der Gaag, Ferdi, Jacqueline de Jong, Frieda Hunziker, Dora Tuynman tot Judit Reigl, Cecily Brown en Tanja Ritterbex. Met name voor hen die al in de jaren vijftig en zestig begonnen waren de mogelijkheden om hun werk te kunnen tonen nog gering. In een door mannelijke collega’s gedomineerde kunstwereld was het niet gemakkelijk om door te breken of op gelijke voet te worden behandeld.

75 jaar Cobra
‘We wilden helemaal opnieuw beginnen, net zoals een kind.’ Met deze uitspraak verwoordde kunstenaar Karel Appel een van de belangrijkste uitgangspunten van de internationale Cobra-beweging (1948-1951). Na een tijd waarin elke expressie was onderdrukt en in de meeste steden de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog nog moesten worden opgeruimd, werden vrijheid en vitaliteit kernbegrippen voor de Cobra-kunstenaars.

Cobra was een internationale beweging van jonge, vooruitstrevende kunstenaars. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog veroorzaakten zij een revolutie: een doorbraak in de moderne kunst en waarvan bepaalde aspecten nog steeds doorwerken in kunstopvattingen en kunstuitingen van nu. De beweging werd officieel opgericht op 8 november 1948 in Parijs. De naam Cobra is een samenstelling van: Copenhagen, Brussel en Amsterdam. De hoofdsteden waar de oprichters van deze kunstenaarsgroep vandaan kwamen. Jorn uit Denemarken, Dotremont en Noiret uit België, Appel, Corneille en Constant uit Nederland. Later sloten er meer kunstenaars aan en samen gooiden ze het roer helemaal om.

Gastconservator
De tentoonstelling Grenzeloos en vrij is samengesteld door gastconservator Maarten Bertheux. Hij heeft meerdere tentoonstellingen met Cobra-kunstenaars gemaakt en is vertrouwd met de collectie van het Cobra Museum. Bertheux was voorheen als conservator verbonden aan het Museum Boijmans Van Beuningen en het Stedelijk Museum Amsterdam.

Rijk geïllustreerde catalogus
Speciaal voor deze bijzondere viering is een tweetalige catalogus uitgegeven in samenwerking met Waanders Uitgevers. Het boek is voor €29,95 verkrijgbaar in de museumshop. De catalogus bevat bijdragen van kunstcritica en auteur Joke de Wolf, gastconservator Maarten Bertheux en oud-directeur Stedelijk Museum Amsterdam Rudi Fuchs.

Podcast, Cobra Pakt Uit!, en meer
Er verschijnt een podcast serie waarin verschillende kunstliefhebbers waaronder Jeroen Krabbé anekdotisch vertellen over hun band met Cobra kunst. In de Cobra Pakt Uit!-weekenden (aan het einde van elke maand) staan er bijzondere activiteiten op het programma. Zo geeft jazzmuzikant Michael Varekamp op zondag 27 augustus een muzikale lezing, waarin ook de belangrijke rol die de jazzmuziek speelde in de Cobra beweging naar voren komt.

Zinsou – een Afrikaanse kunstcollectie

Dit jaar is er in het Cobra Museum een bijzondere focus op kunst uit verschillende delen van Afrika. Daarbij volgen we het voorbeeld van een aantal Cobra-kunstenaars in hun fascinatie voor Afrikaanse kunst. In het najaar presenteren wij de tentoonstelling Kosmogonie, Zinsou een Afrikaanse kunstcollectie met een selectie van 130 kunstwerken, afkomstig van 37 kunstenaars van verschillende generaties uit het Afrikaanse continent en Frankrijk. Het Cobra Museum vult deze tot de verbeelding sprekende tentoonstelling aan met een origineel activiteitenprogramma.

De Zinsou kunstcollectie, afkomstig uit Benin, is in de woorden van oprichter Marie-Cécile Zinsou ontwikkeld vanuit de wens om “Afrikaanse landen actief betrokken te laten zijn in de totstandkoming van een eigen kunst en dit voor een lokaal publiek te exposeren.” De snelle ontwikkeling hiervan heeft ervoor gezorgd dat de verbeeldingskracht en de bijbehorende kunstuitingen van hedendaags Afrika steeds meer zichtbaarheid krijgen op het wereldtoneel. Deze erkenning heeft ruimte gegeven aan een nieuwe generatie kunstenaars die op innovatieve wijze een synthese weten te vinden tussen traditie en globalisatie. In de tentoonstelling zijn sculpturen, fotografie, schilderijen en installaties te zien. De titel Kosmogonie verwijst naar de leer van de schepping van de kosmos, een concept waarbinnen de verschillende thema’s in de tentoonstelling vallen. Het werk van Cyprien Tokoudogba is hiervan een mooi voorbeeld: zijn schilderijen leggen in een formeel minimalisme de link tussen geschiedenis, traditie, mythologie en gebruiken. Naast gevestigde namen als Frédéric Bruly Bouabré, Romuald Hazoumè en Chéri Samba is er veel aandacht voor jonge kunstenaars, waardoor er een beeld ontstaat van de moderne invloeden die vormend zijn voor de hedendaagse Afrikaanse kunst.

Bruisende kunstscene
Eerder was de tentoonstelling te zien in Montpellier. Het Cobra Museum verwelkomt deze schatkist aan hedendaagse kunst, zodat ook het Nederlandse publiek de kans krijgt om in aanraking te komen met de creativiteit van het Afrikaanse continent. We volgen het voorbeeld van Cobra kunstenaars in hun fascinatie voor Afrikaanse culturen en hopen daarmee bewustzijn te creëren voor het bestaan van een bruisende hedendaagse kunstscene.

Met dank aan
Deze tentoonstelling is mogelijk gemaakt door de Fondation Zinsou. We bedanken in het bijzonder onze steungevers gemeente Amstelveen, VriendenLoterij, Trebbe, BPD, Rabobank en de Cobra Business Club.

Kijk hier voor een overzicht van de activiteiten die we organiseren bij Kosmogonie. 

Corneilles 100-ste geboortedag wordt op 3 juli 2022 in het Cobra Museum gevierd met een feestelijke collectiepresentatie.
Hij startte zijn kunstenaarschap zoekend, kijkend naar andere kunstenaars en geïnspireerd door de natuur en mensen om hem heen.

Tijdens de wederopbouw lag de focus van Corneille en zijn mede-Cobrakunstenaars op het bevrijden van de kunst. Het was tijd voor nieuwe onderwerpen, nieuwe materialen en een nieuwe wijze van schilderen. Corneille schilderde spontaan en improviserend waarbij getekende lijnen uitgroeiden tot vormen en figuren. Hij creëerde een optimistische utopische wereld bewoont door vrolijke fantasiefiguren.

Een reis naar het Hoggar gebergte in Noord-Afrika vormt een nieuwe bron van inspiratie. Corneille vertaalt het droge, gebarsten landschap naar steeds abstracter wordende doeken met ronde vormen en een krachtig lijnenspel in aardse tonen. Corneille zou vele inspirerende reizen maken, die zich vertaalden naar het doek, maar Afrika zal een blijvende inspiratiebron voor hem zijn.

Eind jaren zestig keerde het verhalende karakter in Corneilles werk terug. Met een poëtische beeldtaal plaatste hij figuratie, zoals vrouw, vogel en hemellichamen in een paradijselijke, kleurrijke wereld. Met behulp van zeefdruktechnieken bereikte hij in de jaren tachtig en negentig talloze Nederlandse huishoudens in de vorm van bekers, pennen, stropdassen, maar ook middels een bewerkte luchtballon en tram. Deze vercommercialisering werd afgekeurd door de kunstwereld. Voor de vele toeschouwers gold het herkenbare en kleurrijke karakter van Corneilles werk echter veelal als een introductie op diezelfde kunstwereld.

De tentoonstelling is te zien t/m 15 januari in het Cobra Museum voor Moderne Kunst.

De tentoonstelling ‘Cobra en Noord-Afrika’ toont werk uit de museumcollectie van de kunstenaars uit de Cobra-beweging die via reizen of op andere manieren in contact komen met de kunst en, cultuur en bevolking van Noord-Afrikaanse landen als Marokko, Algerije en Tunesië.

Na de Tweede Wereldoorlog komen de Nederlandse, Deense en Belgische kunstenaars van de Cobra-beweging via musea in contact met buiten-Europese kunst. Zo worden er etnografische verzamelingen tentoongesteld in het Rijksmuseum, en vinden de schilderijen van Pablo Picasso, gebaseerd op zijn collectie Afrikaanse maskers, hun weg naar musea voor moderne kunst. Sommige Cobra-kunstenaars laten zich sterk beïnvloeden door de beelden en schilderijen die zij zien. Bij een aantal van hen ontstaat de drang om meer van de wereld te zien. Soms vanuit een oprechte diepere interesse voor andere werelddelen, en soms met totaal verkeerde verwachtingen, maken kunstenaars als Asger Jorn, Corneille en Anton Rooskens reizen naar delen van Noord-Afrika. Onder andere Asger Jorn besluit zelfs om er voor een langere periode te gaan wonen.

De indrukken die de kunstenaars via hun reizen opdoen, verwerken zij in hun schilderijen, sculpturen en geschreven werken. Waar de een de indrukken van het landschap probeert te vangen op het doek, helpt het zijn in een omgeving en cultuur anders dan de West-Europese de ander om zijn ideeën en filosofie over kunst verder te vormen. De werken in de tentoonstelling zijn afkomstig uit de collectie van het Cobra Museum.

Met grote trots toont het Cobra Museum voor Moderne Kunst de eerste overzichtstentoonstelling in Nederland met werken van Cubaanse fotograaf Alberto Diaz Gutiérrez, beter bekend als Korda. Zijn iconische portret van Ernesto ‘Che’ Guevara is wereldberoemd. De tentoonstelling laat zien dat Korda veel meer was dan de fotograaf van die ene foto en de revolutie. Korda: Cuba, Che, Glamour toont een selectie van zijn allerbeste werken; van glamour en vrouwelijk schoon tot reclamefotografie, naar krachtige portretten van de leiders en militairen van de Cubaanse revolutie tot Cubaanse bevolking en onderzeese natuurbeelden. De tentoonstelling is mogelijk gemaakt door Terra Esplêndida en The Estate of Alberto Korda, gerund door zijn dochter Diana Diaz en Cubaanse kunstcriticus en conservator Cristina Vives.

Alberto Diaz Gutiérrez: Korda
Alberto Diaz Gutiérrez, beter bekend als Korda (Havana, 1928 – Parijs, 2001), is de maker van het iconische portret van Che Guevara, Heroic Guerrilla gedateerd 5 maart 1960. Het portret wordt beschouwd als de meest gereproduceerde foto in de geschiedenis van de fotografie en als een van de beelden die het meest representatief is voor de 20e eeuw. Korda fotografeerde de Cubaanse Revolutie (1959) en maakte een grafisch dagboek met de epische iconografie die de eerste jaren van die periode kenmerkte. Zijn werk vormt een belangrijke historische documentatie en leert ons veel over de revolutionaire geest en het karakter van de betrokkenen.

Authentieke studiofotografie
Minder bekend is het feit dat Korda aanvankelijk mode- en reclamefotograaf was, en oprichter van een van de eerste op de media gerichte studio’s in Cuba. Korda had een zeer eigen benadering van fotografie, waarbij hij uitsluitend met natuurlijk licht werkte en een nauwkeurige kadrering en compositie hanteerde. Zijn foto’s waren bedoeld als authentieke verhalen over de vrouwelijke schoonheid. Korda hanteerde dezelfde benadering bij het fotograferen van de revolutie. Hij wist hoe hij gebruik moest maken van de sexappeal en schoonheid van de revolutionairen in het Caribisch gebied.

Curator Cristina Vives: ‘Korda: Cuba, Che, Glamour laat een uiterst veelzijdig kunstenaar zien, meer dan alleen de vastlegger van een bepaald moment in de politieke geschiedenis, hoe interessant of nieuwswaardig die periode ook was. Zijn werken variëren van commerciële reclame tot politiek, van het afbeelden van beroemdheden tot het portretteren van de guerrilla, van het nachtleven van de stad tot militaire marsen of volksbijeenkomsten, van de sensualiteit van het vrouwelijk naakt tot de wetenschappelijke bestudering van de zeeën rond Cuba. Hij deed dit alles zonder enige afbreuk te doen aan genres of onderwerpen, door zich op natuurlijke en authentieke wijze te bewegen tussen glamour, schoonheid en revolutie.’ De tentoonstelling, die 146 foto’s omvat, heeft tot doel een complexe en creatieve kunstenaar te presenteren, het publiek te laten kennismaken met de verscheidenheid van zijn oeuvre en de fotograaf te bevrijden van het “zware gewicht van één foto”.

Van meerdere kanten ontvingen wij reacties op de titel van de expositie ‘Korda: Cuba, Che, Glamour’. De indruk wordt gewekt dat er sprake zou zijn van een eerbetoon aan Che Guevara. ‘Stefan van Raay, directeur van het Cobra Museum voor Moderne Kunst spreekt dit tegen in onderstaande reactie:

De tentoonstelling draait geheel om de kunstenaar Korda. Hij heeft veel foto’s gemaakt, maar was ook de fotograaf van de meest gereproduceerde foto van de 20ste eeuw, ‘Heroïsche Guerrillastrijder’, het portret van Che Guevara, hetgeen hem in feite altijd heeft achtervolgd. Deze tentoonstelling heeft tot doel het publiek te laten kennismaken met de verscheidenheid van zijn hele nalatenschap en hem te bevrijden van het ‘zware gewicht van deze ene foto’. Een foto die wereldwijd is gereproduceerd en vercommercialiseerd, maar ook door veel anderen voor verschillende ideologische doeleinden is gebruikt. 

Deze historische overzichtstentoonstelling van het werk van Alberto Diaz Gutierrez, alias Korda, geeft het Nederlandse publiek de kans om alle aspecten van zijn werk te leren kennen: Zijn studiofotografie voor mode en reclame, vaak met prachtige modellen, zijn focus op individuele toeschouwers tijdens de politieke bijeenkomsten in de eerste negen jaar van de Cubaanse Revolutie en de portretten van de Cubaanse bevolking in de stad en op het platteland. Na 1968, toen zijn archief werd ingenomen door de staat, trok hij zich terug en richtte zich alleen nog op onderwaterfotografie.  

De tentoonstelling is op donderdag 17 maart geopend door de Cubaanse ambassadeur. Burgemeester Poppens was hierbij aanwezig. Het is gebruikelijk dat een burgemeester een ambassadeur officieel ontvangt. Het Cobra Museum is verantwoordelijk voor de inhoud van de tentoonstelling.

Deze winter toont het Cobra Museum voor Moderne Kunst een presentatie van het werk van Guido van der Werve, winnaar van de Cobra Kunstprijs 2021. De jury van de Cobra Kunstprijs Amstelveen 2021, bestaande uit Sjarel Ex, Roos Gortzak en Melchior Jaspers, koos unaniem voor de beeldend kunstenaar. Van der Werve ontvangt een geldprijs van € 15.000 en is uitgenodigd om een selectie van bestaand werk te presenteren in het Cobra Museum. Deze presentatie is van 4 december 2021 t/m 6 maart 2022 te bezichtigen in het Cobra Museum.   

In de werken van Guido van der Werve staan experiment, interdisciplinariteit en radicaliteit centraal. Dit zijn kernwaarden die hij deelt met de kunstenaars van de Cobra-beweging. Van der Werve zocht in zijn werk altijd al bewust naar uitputting, volharding en uithoudingsvermogen. In 2016 raakte hij ernstig gewond bij een verkeersongeluk. Hij moest zichzelf op zijn 39ste opnieuw leren kennen: een uitputtend proces waarbij hij zelf al zijn kracht, volharding en uithoudingsvermogen nodig had om weer op de been te komen. Daarover maakt Van der Werve momenteel nieuw werk. De jury meent dat Guido van der Werve de Cobra Kunstprijs 2021 voor een mid-career kunstenaar meer dan verdient. 

Jury Cobra Kunstprijs 2021: “Zijn werken zijn uitermate fascinerend, vervreemdend en roepen vaak een unheimisch gevoel op. Veel van zijn films zijn zowel spectaculair, groots en meeslepend als heel gevoelig en teder. Van der Werve combineert en verbindt op een totaal eigenzinnige manier muziek, het menselijk lichaam, geschiedenis, performance, esthetiek, absurditeit en cinematografie. Dat Van der Werve al deze facetten bij elkaar weet te brengen maakt hem een groot en belangrijk kunstenaar.” 

Over de kunstenaar
Guido van der Werve (1977) studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie en de Rijksakademie. Opgeleid als klassiek pianist componeert Van der Werve sinds 2007 muziek, die hij eveneens gebruikt voor zijn videowerken. Hij is begonnen als performancekunstenaar, maar stapte al gauw over naar het documenteren van zijn performances. Van der Werve raakte geïnteresseerd in film en cinematografie, omdat hij een vergelijkbare emotionele directheid ervoer als in muziek. Hij ontving diverse prijzen en zijn werk wordt nationaal en internationaal tentoongesteld. Begin 2022 opent in Eye Filmmuseum Amsterdam een grote tentoonstelling over Van der Werve.

Over de jury
Sjarel Ex (1957) is kunsthistoricus en directeur van Museum Boijmans Van Beuningen. Roos Gortzak (1973) is kunsthistoricus, curator, criticus en directeur van de Vleeshal in Middelburg. Melchior Jaspers (1987) is tentoonstellingsmaker en kunstadviseur van de Rijksbouwmeester. De jurering van de Cobra Kunstprijs gebeurde op basis van voordracht door de juryleden.

Over de prijs
De Cobra Kunstprijs Amstelveen, die sinds 2005 bestaat, wordt periodiek uitgereikt aan een mid-career beeldend kunstenaar die werk maakt dat getuigt van engagement in de geest van de Cobra-beweging. Experiment, interdisciplinariteit en radicaliteit vormen het hart van deze beweging.
De prijs bestaat uit een geldprijs van €15.000 en een tentoonstelling in het Cobra Museum voor Moderne Kunst. Met de Cobra Kunstprijs Amstelveen creëert het Cobra Museum samen met de gemeente Amstelveen aandacht voor de waarden van de Cobra-beweging en haar rol in de hedendaagse kunst. Eerdere winnaars waren Joost Conijn (2005), Johannes Schwartz (2007), Gijs Frieling (2009), Nathaniel Mellors (2011), Metahaven (2013), Jennifer Tee (2015) en Christian Friedrich (2017). De Cobra Kunstprijs Amstelveen wordt ruimhartig ondersteund door de gemeente Amstelveen. 

Constant. Ruimte + Kleur. Van Cobra naar New Babylon